Het proces rondom ziekte en herstel is voor werknemers vaak een onzekere periode waarin veel op hen afkomt. In Nederland is dit proces strikt geregeld via de Wet verbetering poortwachter. Dit artikel biedt een overzicht van de belangrijkste rechten, plichten en een praktische checklist voor het gesprek met de bedrijfsarts.
1. De Basis: Waarom de werknemer wordt beschermd
In het Nederlandse arbeidsrecht staat de bescherming van de werknemer centraal, omdat de relatie tussen werkgever en werknemer inherent ongelijk is. De wet biedt 'gelijkheidscompensatie' via dwingend recht, waar de werkgever niet van mag afwijken in uw nadeel.
Fundamentele rechten werknemers
- Loondoorbetaling: Bij een vast contract hebben werknemers recht op doorbetaling van (minimaal 70%) van salaris gedurende de eerste 104 weken (2 jaar) van ziekte.
- Privacy: Een werkgever mag nooit vragen naar de aard of oorzaak van de ziekte; dit is strikt vertrouwelijk tussen werknemer en de bedrijfsarts.
- Ontslagbescherming: Tijdens de eerste 104 weken van ziekte geldt een opzegverbod, wat betekent dat de werknemer niet mag worden ontslagen vanwege ziekte.
- Begeleiding: De werknemer heeft recht op objectieve begeleiding door een bedrijfsarts, gericht op uw herstel en re-integratie.
2. De Re-integratie Tijdlijn
De wet volgt een strikt schema om te zorgen dat u en uw werkgever er alles aan doen om herstel te bevorderen.
- Week 1: De ziekmelding moet door de werkgever binnen een week worden doorgegeven aan de arbodienst.
- Week 6: De bedrijfsarts stelt een Probleemanalyse op waarin uw medische beperkingen en mogelijkheden staan.
- Week 8: U stelt samen met uw werkgever een Plan van Aanpak (PvA) op met concrete afspraken over de re-integratie.
- Elke 6 weken: U en uw werkgever moeten het Plan van Aanpak evalueren en indien nodig bijstellen.
- Week 52: De Eerstejaarsevaluatie vindt plaats; hierin wordt bepaald of terugkeer in de eigen functie (Spoor 1) nog haalbaar is of dat extern herplaatsen (Spoor 2) noodzakelijk is.
- Week 88-91: Als u niet volledig bent hersteld, moet u zelf een WIA-uitkering aanvragen bij het UWV.
3. Checklist: het gesprek met de bedrijfsarts
Het oordeel van de bedrijfsarts is leidend. De bedrijfsarts adviseert over de reïntegratie. Werknemer en werkgever zijn in beginsel gebonden aan het advies. Gebruik deze checklist om goed voorbereid het gesprek in te gaan.
Benadrukken de medische beperkingen
- Noem de specifieke symptomen en klachten.
- Meld mentale beperkingen en klachten. Geef bijvoorbeeld aan hoe lang u zich kunt concentreren, slapeloosheid etc..
- Meld fysieke beperkingen zoals niet kunnen tillen of langdurig zitten etc..
- Noem specifieke triggers voor de klachten.
De bedrijfsarts geeft advies over de mogelijkheden van u als werknemer om al dan niet (aangepaste) werkzaamheden te kunnen verrichten.
Weet dat u een Deskundigenoordeel bij het UWV kunt aanvragen als u het oneens bent met het oordeel van de bedrijfsarts.
4. Verplichtingen en sancties
Als werknemer heeft u niet alleen rechten, maar ook verplichtingen die essentieel zijn voor het behoud van uw loon en ontslagbescherming.
Zo bent u onder andere verplicht om u volgens de juiste procedure ziek te melden, bereikbaar te blijven voor contact en mee te werken aan uw eigen herstel. Daarnaast moet u 'passend werk' accepteren als de bedrijfsarts oordeelt dat u hiertoe in staat bent.
Wanneer u deze verplichtingen zonder geldige reden niet nakomt, kan de werkgever sancties opleggen. Er wordt hierbij onderscheid gemaakt tussen een loonopschorting en een loonstop.
- Een loonopschorting is een tijdelijke maatregel wanneer u bijvoorbeeld niet verschijnt bij de bedrijfsarts; zodra u weer meewerkt, wordt het ingehouden loon met terugwerkende kracht betaald.
- Een loonstop is ernstiger en wordt opgelegd als u de re-integratie belemmert of passend werk weigert; dit loon verliest u definitief.
Cruciaal is dat de werkgever een sanctie nooit onverwacht mag opleggen: u moet altijd eerst vooraf schriftelijk gewaarschuwd worden, zodat u de kans krijgt om uw gedrag aan te passen en de sanctie te voorkomen.
5. De Vaststellingsovereenkomst (VSO) tijdens ziekte: een groot risico
Een werkgever kan u tijdens uw ziekteperiode een voorstel doen voor een beëindiging met wederzijds goedvinden via een vaststellingsovereenkomst (VSO). Hoewel dit een manier kan zijn om met een mooie regeling uit elkaar te gaan, is het voor een zieke werknemer uiterst riskant. Als u een VSO tekent terwijl u nog ziek bent, ziet het UWV dit vaak als een 'benadelingshandeling'. Dit betekent dat u uw recht op een Ziekte- of WW-uitkering volledig kunt verliezen, omdat u vrijwillig afstand heeft gedaan van uw loondoorbetaling terwijl u niet beschikbaar was voor de arbeidsmarkt.
LET OP: Teken nooit een VSO terwijl u ziek bent zonder juridisch advies. Dit kan leiden tot een volledige uitsluiting van uw Ziekte- of WW-uitkering door het UWV.
Krijgt u een voorstel voor een VSO? Volg dan deze stappen:
- Teken nooit direct: Neem de tijd om het voorstel te overwegen en laat u niet onder druk zetten.
- Schakel juridische hulp in: Laat de overeenkomst altijd controleren door een gespecialiseerde advocaat om de gevolgen voor uw uitkering te toetsen.
- Herstel voor de einddatum: Een VSO is doorgaans alleen veilig als u zeker weet dat u op de afgesproken einddatum volledig hersteld bent en u zich ook daadwerkelijk beter heeft gemeld vóór die datum.
- Blijf re-integreren: Zolang er geen getekende overeenkomst is, blijven uw reguliere re-integratieverplichtingen en die van uw werkgever gewoon van kracht.
Maatwerk voor uw situatie
Hoewel de wet kaders schept, is elke situatie anders en vereist elk dossier een unieke aanpak. De regels rondom ziekte en re-integratie zijn complex en de belangen zijn groot.
Bij Geelkerken & Geelkerken staan wij werknemers dagelijks bij in deze trajecten. Wij zorgen ervoor dat uw rechten worden gewaarborgd, begeleiden u in de communicatie met de bedrijfsarts en werkgever, en toetsen eventuele voorstellen op hun juridische houdbaarheid. Onze expertise helpt u de balans te herstellen, zodat u zich kunt richten op wat echt belangrijk is: uw herstel.
Heeft u vragen over uw specifieke situatie of heeft u een voorstel van uw werkgever ontvangen? Neem dan vrijblijvend contact met ons op.
Geelkerken & Geelkerken Herengracht 478, Amsterdam, info@geelkerkenlaw.nl of bel op +31 63 178 48 07 .
