Het kabinet heeft de knoop doorgehakt: het medisch advies van de bedrijfsarts wordt vanaf 1 januari 2028 leidend bij de WIA-poortwachterstoets. Voor werkgevers betekent dit het einde van de gevreesde 'medische loonsanctie'. Toch is dit geen vrijbrief om achterover te leunen. In de praktijk zal de juridische strijd zich simpelweg verplaatsen: we verwachten een toeloop op het tussentijdse deskundigenoordeel bij het UWV. Wat betekent deze wetswijziging voor uw organisatie?
De kern van de nieuwe wet: wat verandert er?
Onder de huidige wetgeving (de Wet verbetering poortwachter) beoordeelt het UWV na twee jaar ziekte of een werkgever genoeg heeft gedaan aan re-integratie. Als een verzekeringsarts van het UWV achteraf een ander medisch inzicht heeft dan de bedrijfsarts, kan de werkgever een loonsanctie van maximaal 52 weken krijgen. Dit zorgt voor grote financiële onzekerheid bij ondernemers.
Met het nieuwe wetsvoorstel (de herziene RIV-toets) verdwijnt dit risico. Volgt u als werkgever de medische adviezen en de vastgestelde belastbaarheid van de bedrijfsarts netjes op? Dan mag het UWV u bij de eindtoets geen loonsanctie meer opleggen op basis van een medisch meningsverschil. Het UWV voert vanaf 2028 aan de poort alleen nog een puur administratieve en arbeidskundige controle uit.
De verwachting voor de praktijk: verschuiving naar de eerste twee ziektejaren
Hoewel de wet rust belooft aan de eindstreep, zal de dynamiek tijdens het verzuimtraject drastisch veranderen. Omdat het advies van de bedrijfsarts 'heilig' wordt, nemen de belangen in de spreekkamer enorm toe. Dit gaat leiden tot de volgende drie effecten in de praktijk:
-
Werknemers moeten direct in de ankers: Nu beschermt het UWV de werknemer nog achteraf als een bedrijfsarts de situatie te rooskleurig inschatte. Vanaf 2028 is de werknemer direct gebonden aan het advies van de bedrijfsarts. Is de werknemer het er medisch niet mee eens? Dan is het tussentijdse deskundigenoordeel van het UWV of second opinion van andere bedrijfsarts de enig overgebleven rem om een onverantwoorde re-integratie te stoppen. We verwachten dan ook een forse stijging in het aantal aanvragen door werknemers.
-
De bedrijfsarts onder een vergrootglas: Werkgevers en werknemers zullen de adviezen van de bedrijfsarts veel kritischer wegen. Discussies over urenopbouw en de passendheid van werk zullen sneller escaleren, omdat beide partijen weten dat dit advies de blauwdruk is voor de rest van het traject.
-
Het deskundigenoordeel als strategisch instrument: Werkgevers zullen het deskundigenoordeel vaker preventief moeten inzetten. Als een werknemer stagneert of re-integratie weigert, heeft de werkgever een waterdicht UWV-oordeel nodig om sancties zoals loonopschorting effectief en zonder risico op te leggen.
Indien de werkgever verzuimt het advies van de bedrijfsarts tijdig, volledig of überhaupt te vertalen naar concrete re-integratieacties, blijft de arbeidsdeskundige van het UWV bevoegd een loonsanctie van een jaar op te leggen.
Onze prognose: knelpunten bij het UWV verplaatsen zich
De wet is bedoeld om de achterstanden bij de verzekeringsartsen van het UWV te verminderen. De paradox is echter dat als de voorspelde golf van tussentijdse deskundigenoordelen losbreekt, de druk op het UWV simpelweg verschuift van de WIA-aanvragen naar de lopende verzuimtrajecten. De wachttijden voor een deskundigenoordeel — die nu al fors zijn — kunnen hierdoor verder oplopen.
Wat kunt u nu al doen?
Hoewel de wet pas in 2028 ingaat, worden de dossiers die nú ontstaan tegen die tijd getoetst.
-
Zorg voor een vlekkeloze dossiervorming: De administratieve en arbeidskundige plichten (zoals het tijdig opstarten van Spoor 2) blijven overeind. Een loonsanctie op arbeidskundige gronden blijft gewoon mogelijk.
-
Scherp de samenwerking met de arbodienst aan: Zorg dat de bedrijfsarts vanaf nu al werkt volgens de strengste standaarden en openstaat voor het nieuwe BAR-instrument (Beschrijving van Arbeidsbelastbaarheid en Re-integratie), dat de nieuwe medische standaard wordt.
Vragen of advies nodig?
De komende jaren transformeren het verzuimlandschap ingrijpend. Loopt u momenteel vast in een complex re-integratietraject of overweegt u een deskundigenoordeel aan te vragen? Wij loodsen u hier veilig doorheen. Neem gerust contact met ons op voor advies.
