Veel bedrijven die inkrimpen, kiezen eerst voor een fase van 'vrijwillig vertrek'. U krijgt dan een aanbod om met een zak geld en een vaststellingsovereenkomst (VSO) de organisatie te verlaten. Hoewel dit aantrekkelijk kan klinken, zijn er ook gevaren waar u rekening mee moet houden. In dit artikel bespreken we waar u op moet letten, de rol van het sociaal plan en de invloed van de ondernemingsraad.
Wat is een vrijwillige vertrekregeling?
Een vrijwillige vertrekregeling is een instrument dat werkgevers inzetten om het aantal gedwongen ontslagen te beperken. Werknemers die zelf besluiten te vertrekken, krijgen vaak een vergoeding die gunstiger is dan de wettelijke transitievergoeding. Dit wordt vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst (VSO).
De verleiding is groot: een mooie ontslagvergoeding en geen juridisch getouwtrek. Maar pas op: een ondoordachte handtekening kan grote gevolgen hebben voor uw WW-uitkering en uw recht op een transitievergoeding.
Waarom een jurist laten meekijken?
Veel werknemers denken dat ze bij een reorganisatie altijd recht hebben op een uitkering. Dat is niet waar. Als de tekst in uw vaststellingsovereenkomst (VSO) niet voldoet aan de eisen van het UWV — bijvoorbeeld omdat de opzegtermijn niet juist is gehanteerd of de reden van ontslag verkeerd is geformuleerd — wordt u gezien als 'verwijtbaar werkloos'. U staat dan met lege handen.
Druk
We zien momenteel dat werkgevers de 'vrijwillige' fase gebruiken om druk uit te oefenen. "Teken nu voor een goede regeling, want straks bij het UWV krijg je minder," is een veelgehoord argument. Wij beoordelen voor u of dat bod daadwerkelijk eerlijk is en onderhandelen over zaken als outplacement, een hogere vergoeding, concurrentiebeding, vrijstelling van werk en een goed getuigschrift.
De rol van het Sociaal Plan en de Ondernemingsraad (OR)
Bij grotere reorganisaties is er meestal sprake van een Sociaal Plan. Dit is een pakket aan afspraken over de gevolgen van de reorganisatie, vaak tot stand gekomen na overleg met de vakbonden of de ondernemingsraad.
De werkgever is verplicht de OR om advies te vragen bij een belangrijke inkrimping of wijziging van de werkzaamheden (artikel 25 WOR). De OR kijkt naar het nut en de noodzaak van de reorganisatie en probeert de negatieve gevolgen voor het personeel te beperken.
Het Sociaal Plan: hierin staat exact op welke vergoeding u recht heeft, of er een budget is voor scholing en hoe de selectieprocedure (het afspiegelingsbeginsel) werkt. Een sociaal plan geeft u houvast, maar let op: ook binnen de kaders van een sociaal plan blijft een individuele check van uw VSO noodzakelijk.
Belangrijke aspecten van een vertrekregeling
1. Behoud van uw WW-uitkering
Het grootste risico is dat u uw recht op een WW-uitkering verliest. De tekst in de VSO moet 'WW-vriendelijk' zijn. Dit betekent onder andere dat:
- Het initiatief voor het ontslag bij de werkgever ligt.
- Er geen sprake is van een dringende reden (zoals verwijtbaar gedrag).
- De fictieve opzegtermijn in acht wordt genomen. Tekent u voor een eerdere einddatum? Dan krijgt u over de tussenliggende periode geen uitkering.
2. De hoogte van de vergoeding
Een vrijwillig vertrek biedt vaak ruimte voor onderhandeling. Wordt er een eigen formule gehanteerd of de wettelijke transitievergoeding? Wij zien vaak dat werkgevers een 'vroegboekkorting' bieden: wie snel tekent, krijgt meer. Laat u hierdoor niet opjagen; een verkeerde beslissing kost u op de lange termijn meer. Geregeld is er nog ruimte voor onderhandeling.
3. Passende arbeid en herplaatsing
De werkgever heeft een herplaatsingsplicht. Voordat men u een vertrekregeling aanbiedt, moet er gekeken zijn of er binnen de rest van de organisatie (of de groep) een passende functie voor u is. Als u tekent, doet u in feite afstand van dit recht.
4. Maatwerk
Naast de ontslagvergoeding en WW-veiligheid, is het belangrijk om aanvullende afspraken te maken die uw positie op de arbeidsmarkt versterken. Denk hierbij aan het laten vervallen of beperken van een concurrentie- of relatiebeding, zodat u direct bij een andere partij aan de slag kunt. Ook het vastleggen van een budget voor om- of bijscholing en de garantie op een positief getuigschrift met goede referenties zijn gebruikelijke onderhandelingspunten. In de praktijk zien wij dat er veel ruimte is voor op het individu afgestemde afspraken. Of het nu gaat om het behouden van een leaseauto voor een bepaalde periode of een afwijkende regeling voor openstaande vakantiedagen; elke situatie is uniek en verdient een persoonlijke benadering.
Waarom juridische hulp cruciaal is (en vaak gratis)
In de meeste reorganisaties en bijbehorende vertrekregelingen stelt de werkgever een juridisch budget beschikbaar (meestal tussen de € 500 en € 1.500). Dit doen zij omdat zij er ook belang bij hebben dat u zich goed laat informeren en de overeenkomst achteraf niet aantast.
Onze expertise
- VSO-Check. Wij controleren of de afspraken in lijn zijn met het Sociaal Plan.
- Onderhandeling. Wij kijken of er een hogere vergoeding of betere voorwaarden (bijvoorbeeld vrijstelling van werk, behoud van laptop/auto etc.) mogelijk zijn.
- WW: Wij zorgen dat u veilig bent voor de toetsing door het UWV.
Wordt er in uw organisatie een vrijwillige vertrekregeling aangeboden of is er al een concept-VSO naar u gestuurd? Laat deze direct en vaak kosteloos controleren door een specialist.
Direct actie ondernemen? Stuur uw documenten naar ons op voor een vrijblijvende eerste scan. Wij zorgen dat u krijgt waar u recht op heeft.
