Krijgt u te horen dat uw baan komt te vervallen vanwege de financiële situatie van het bedrijf, een reorganisatie of bedrijfsbeëindiging? Een ontslagaanvraag via het UWV heeft een grote impact op uw toekomst. In dit artikel leggen wij uit hoe de procedure werkt, waar het UWV op toetst en wat uw rechten zijn als werknemer.
Waarom ontslag via het UWV?
Wanneer een werkgever een werknemer wil ontslaan wegens bedrijfseconomische redenen, moet hij hiervoor toestemming vragen aan het UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen). Redenen hiervoor kunnen zijn:
-
Slechte financiële situatie van het bedrijf.
-
Werkvermindering.
-
Organisatorische veranderingen (reorganisatie).
-
Bedrijfsbeëindiging of verhuizing.
De toetsing door het UWV: Waar wordt op gelet?
Het UWV geeft niet zomaar toestemming. De werkgever moet drie zaken onomstotelijk bewijzen:
-
Noodzaak: Er is een structureel verval van arbeidsplaatsen over een periode van minimaal 26 weken.
-
Afspiegeling: De werkgever moet het afspiegelingsbeginsel correct hebben toegepast. Dit betekent dat per uitwisselbare functie de werknemers worden verdeeld in leeftijdsgroepen. De werknemer met het kortste dienstverband binnen de betreffende leeftijdsgroep komt als eerste voor ontslag in aanmerking ('last in, first out' per leeftijdscategorie).
-
Herplaatsing: De werkgever moet aantonen dat u niet binnen een redelijke termijn (gelijk aan de opzegtermijn) herplaatst kunt worden in een andere passende functie binnen de organisatie of de groep.
De rol van de Ondernemingsraad (OR) en het Sociaal Plan
Bij grotere reorganisaties (vanaf 50 werknemers) heeft de Ondernemingsraad (OR) adviesrecht. De werkgever mag pas een definitief besluit nemen nadat de OR is geraadpleegd. Binnen kleinere organisaties kan de personeelsvertegenwoordiging invloed uitoefenen.
Is er sprake van een collectief ontslag (20 of meer werknemers binnen één UWV-werkgebied)? Dan geldt de Wet melding collectief ontslag (WMCO). In dat geval worden vaak vakbonden betrokken en wordt er een Sociaal Plan opgesteld. Hierin staan afspraken over extra vergoedingen, hulp bij het vinden van nieuw werk (outplacement) en eventuele voorrang bij vacatures.
VSO of UWV-procedure: Wat is de beste keuze?
Vaak zal uw werkgever eerst proberen het contract te beëindigen via een Vaststellingsovereenkomst (VSO), ook wel ontslag met wederzijds goedvinden genoemd.
-
VSO: U onderhandelt zelf over de voorwaarden. U kunt vaak een hogere vergoeding krijgen dan de wettelijke transitievergoeding en u voorkomt een juridische strijd. Belangrijk: een correct opgestelde VSO stelt uw recht op een WW-uitkering veilig.
-
UWV-procedure: De werkgever vraagt een ontslagvergunning aan. U kunt verweer voeren. Als het UWV toestemming geeft, zegt de werkgever de arbeidsovereenkomst op. U heeft dan recht op de wettelijke transitievergoeding.
Advies: Teken nooit direct een VSO. Laat deze altijd controleren door een gespecialiseerde advocaat. Per geval kan er beken worden wat de beste keuze is. Dit hang af van de specifieke zaak en het voorstel dat de werkgever heeft gedaan. De kosten voor juridische hulp worden vaak (deels) vergoed door de werkgever.
Opzegtermijn en WW-uitkering
Als het UWV toestemming geeft, moet de werkgever de arbeidsovereenkomst schriftelijk opzeggen. Hierbij geldt de contractuele of wettelijke opzegtermijn. De tijd die de UWV-procedure heeft gekost, mag van de opzegtermijn worden afgetrokken, mits er minimaal één maand overblijft.
Om in aanmerking te komen voor een WW-uitkering, moet u aan de referte-eis voldoen (26 weken gewerkt in de laatste 36 weken) en mag u niet 'verwijtbaar werkloos' zijn. Bij een bedrijfseconomisch ontslag is daar normaal gesproken geen sprake van.
Checklist: Wat te doen bij dreigend ontslag?
-
Blijf rustig en professioneel.
-
Teken niets direct. Vraag om bedenktijd voor elk voorstel.
-
Controleer de opgegeven reden. Lees de ontslagbrief goed en ga, voor zover voor u mogelijk, na of het noodzakelijk is dat er een reorganisatie wordt doorgevoerd.
- Vraag door. Stel waar nodig vragen ter verduidelijking.
-
Controleer het afspiegelingsbeginsel. Zit u wel in de juiste functiegroep? Klopt uw anciënniteit? Zijn er anderen met hetzelfde of soortgelijk werk met een korter dienstverband? Zijn er zzp-ers of werknemers met een aflopend contract voor bepaalde tijd?
-
Check de herplaatsingsmogelijkheden. Zijn er vacatures binnen het bedrijf of de holding?
-
Schakel een advocaat of jurist arbeidsrecht in. Controleer of uw rechtsbijstandsverzekering dit dekt of dat de werkgever de kosten vergoedt.
Veelgemaakte fouten door werknemers
-
Regelmatig denken werknemers dat een ontslag wegens bedrijfseconomische reden altijd kan.
-
Akkoord gaan met een (minimalistische) VSO zonder te onderhandelen.
-
Elementen over het hoofd zien, zoals een onjuiste einddatum of een concurrentiebeding dat blijft bestaan.
-
De opzegtermijn uit het oog verliezen.
Veelgestelde vragen (FAQ)
Heb ik altijd recht op een transitievergoeding? Ja, mits de werkgever het initiatief tot ontslag neemt en u niet ernstig verwijtbaar heeft gehandeld.
Mag ik weigeren mee te werken aan een VSO? Ja. De werkgever moet dan de gang naar het UWV maken. Dit is vaak een reden voor de werkgever om in een VSO een betere regeling aan te bieden om de onzekerheid van een procedure te voorkomen.
Wat als ik ziek ben tijdens de procedure? Tijdens ziekte geldt een opzegverbod. Het UWV zal in principe geen toestemming geven voor ontslag, tenzij de bedrijfsbeëindiging volledig is.
Hoe lang duurt een UWV-procedure? Gemiddeld duurt de procedure 6 tot 10 weken, afhankelijk van of er een tweede ronde van hoor en wederhoor nodig is.
Hulp nodig bij uw ontslagprocedure?
Wordt u geconfronteerd met een reorganisatie of heeft u een vaststellingsovereenkomst ontvangen? Als advocaat arbeidsrecht help ik u om het maximale resultaat te behalen en uw WW-rechten veilig te stellen.
Wilt u dat wij uw vaststellingsovereenkomst gratis scannen of u bijstaan in de UWV-procedure? Neem dan contact met ons op via info@geelkerkenlaw.nl of bel ons op 020 81 02 136.
